3.1. Analiza Funkcji

Stacja badawcza na Marsie musi mieścić trzy podstawowe funkcje: mieszkalną, labora-
toryjną oraz agrokulturę. Każda z tych funkcji jest autonomiczna i może występować od-
dzielnie; rozdział ich jest wręcz wskazany. Po pierwsze ze względów bezpieczeństwa: różne
eksperymenty, czasem niebezpieczne nie powinny wychodzić poza strefę laboratoryjną.
Uprawa roślin na Marsie będzie specyficzna, wszystkie organizmy muszą być pod kontrolą,
zmniejsza się wtedy np. rozprzestrzenianie się rodników grzybów. Materiały konstrukcyjne
dobierane są również ze względu na słabe oddziaływanie z organizmami żywymi. Mimo
to sterylność upraw jest wskazana ze względów higienicznych. Drugim kryterium wpły-
wającym na rozdzielenie funkcji są racje psychologiczne. Gdy strefa robocza oddzielona
jest od mieszkalnej, człowiek wydajniej pracuje, bo łatwiej jest mu się skupić na wykony-
wanym zadaniu, a później lepiej odpoczywa. Te względy brane są pod uwagę w stacjach
orbitalnych nowego typu (wielomodułowych: Mir, ISS). Ponieważ jednak odpoczynek jest
skojarzony z zielenią i środowiskiem naturalnym w części z agrokulturą powstało dodat-
kowe miejsce wypoczynkowe z leżakami. Choć narady w sprawie misji i różnych zadań są
częścią pracy, na miejsce do ich przeprowadzania wybrana została przestrzeń wspólnotowa
w części mieszkalnej ze względu dobre przystosowanie do zebrań grupowych.

Analiza funkcjonalna wymogła podział przestrzeni życiowej na trzy główne części:
mieszkalną, roboczą i agrokultury. Rozłączność tych funkcji pod względem bezpieczenstwa
sugeruje umieszczenie każdej z nich w osobnym hermetycznie oddzielnym module. Aby
ułatwić komunikację wskazany jest wspólny łącznik ze śluzą prowadzącą do każdego z nich,
oraz z wyjściami na zewnątrz. Ten przechodni element stacji nie musi być duży, ale za to
powinien być najbezpieczniejszy. Tu również winien pojawić się schron, aby można było
do niego się ewakuować z każdego modułu. Jednocześnie moduł centralny stanowić będzie
ostateczną ostoję w razie awarii systemów. Wyposażony będzie w zdublowane systemy
energii oraz podtrzymywania życia.

Rozważania te doprowadzają do konkluzji, że trzy duże przenośne moduły mogą być
na czas transportu spakowane we wnętrzu małej jednostki o sztywnej sprawdzonej w wa-
runkach kosmicznych konstrukcji. W tym małym module powinny też znaleźć się wszystkie
główne urządzenia sterujące, A.L.S. (system podtrzymywania życia), elektrownia, maszy-
nownia oraz rozdzielnie i przyłącza.

Każda z funkcji wymaga odpowiednich pomieszczeń i przestrzeni. W module mieszkal-
nym muszą znaleźć sie kabiny prywatne dla członków załogi z łóżkiem do spania i kącikiem
do pracy własnej z biurkiem i krzesłem, do tego szafa lub schowek na rzeczy osobiste. Po-
mieszczenia do higieny osobistej z toaletą i prysznicem wskazane są dla każdego członka
załogi. Do tego dochodzi pralnia z suszarnią. Kuchnia z magazynami i chłodnią obok mesy
z przestrzenią, w której spożywać posiłki i zbierać się może cała grupa. Przestrzeń re-
kreacyjna i siłownia również należą do części mieszkalnej. Kabiny prywatne nie są zbyt
duże, za to część wspólnotowa oferuje znaczną przestrzeń. Jest to rozwiązanie sugerowane
przez wyniki badań przeprowadzonych w czasie różnych symulacji na małych grupach lu-
dzi przebywających dłuższy czas w odosobnieniu oraz na stacjach polarnych. Silne uczucie
separacji od reszty świata jednoczy ludzi i zachęca do wspólnego przebywania razem. Do
obsługi i przechowywania różnych sprzętów posłużyć ma składzik i mały magazyn.

Głównym elementem stacji badawczej jest część robocza. tu przeprowadzane będą
różne doświadczenia i analizy naukowe. Ponieważ różne badania wymagają odpowiedniej
aparatury, odmiennego sprzętu i sterylności, wymagane jest rozdzielenie przestrzeni labora-
torium na kilka pomieszczeń. Do tego dochodzi magazyn danych i probek. Przed wejściem
i wyjściem z laboratorium przejść należy przez przygotowalnię.

Większość sprzętu specjalistycznego znajduje się w laboratorium. W razie jakichś uste-
rek urządzeń konieczna jest naprawa, dlatego w bezpośrednio podłączonym obok małym
module proponowany jest warsztat. z niego prowadzić ma również wejście do garażu dla
pojazdu MPV (Mars Pressuriszed Vehicle). Aby naprawa oraz doglądanie pojazdu mar-
sjańskiego były jak najwygodniejsze, wyjście z warsztaty prowadzi prosto do garażu. Garaż
w konstrukcji namiotowej sam w sobie stanowić będzie śluzę. Po wjechaniu do środka samo-
chodu, będzie można go napompować powietrzem oraz dokonywać bezpośrednich napraw
zewnętrznych samochodu bez konieczności nakładania skafandra.

Największy moduł przeznaczony będzie na agrokulturę. Im większy areał zajmują
uprawy, tym w większym stopniu można pokryć zapotrzebowanie na żywność we własnym
zakresie - produkcji miejscowej. To pozwala na redukcję zakonserwowanych zapasów jedze-
nia przywożonych z Ziemi. Świeże owoce i warzywa są tez zdrowsze i smaczniejsze. Jedzenie
potraw z takich produktów podwyższać będzie komfort fizyczny i psychiczny członków za-
łogi. W module z agrokulturą znajdować się również będą kultywatory glonów będących
producentami tlenu do oddychania dla ludzi. Glony chlorelli i sorelli są pod tym względem
dużo bardziej wydajne niż rośliny uprawne, dlatego hodowla ich jest konieczna.

Zebrane warzywa i owoce przechowywane muszą być w chłodniach i magazynach. Do
tego dochodzą składziki nasion.

Miód jest zdrowym i wartościowym źródłem energii i witamin. Produkują go psz-
czoły, które jednocześnie odpowiedzialne będą za zapylanie kwiatów krzewów. W module
agrokultury znaleźć sie zatem musi miejsce na ul.

W każdym module komunikacja musi być poprowadzona tak, by między ścianami by-
łyby ergonomiczne przejścia i w razie awarii mogła nastapić szybka ewakuacja do modułu
centralnego, w którym zlokalizowany powinien być schron. Walec centralny mieścić wi-
nien przede wszystkim funkcję techniczną: urządzenia sterujące w kokpicie, techniczne z
układami A.L.S. oraz zasilanie bazy energią elektryczną.